Umkhumbi wezimoto ezithwala impahla wakwa-Israyeli i-MV Helios Ray ubonakala echwebeni laseChiba eJapan ngomhlaka-14 Agasti. I-KATSUMI YAMAMOTO/ASSOCIATED PRESS
IJERUSALEM - UNdunankulu wakwa-Israyeli uBenjamin Netanyahu ngoMsombuluko usole i-Iran ngokuhlasela umkhumbi wakwa-Israyeli eGulf of Oman ngesonto eledlule, ukuqhuma okungaqondakali okwandise ukukhathazeka kwezokuphepha esifundeni.
Ngaphandle kokunikeza ubufakazi esimangalweni sakhe, uNetanyahu utshele umsakazi womphakathi wase-Israel uKan ukuthi “ngempela kwakuyisenzo esenziwe yi-Iran, lokho kusobala”.
"I-Iran iyisitha esikhulu kunazo zonke sika-Israyeli. Ngizimisele ukuyimisa. Siyihlasela kulo lonke isifunda," esho.
Lokhu kuqhuma kushaye i-MV Helios Ray ephethwe yi-Israel, umkhumbi wezimpahla othwala impahla onamafulegi aseBahamas, njengoba wawusuka eMpumalanga Ephakathi uya eSingapore ngoLwesihlanu. Abasebenzi abazange balimale, kodwa umkhumbi uthole imigodi emibili ohlangothini lwawo lwetheku kanye nemibili ohlangothini lwawo lwe-starboard ngaphezu komngcele wamanzi, ngokusho kwezikhulu zezokuvikela zase-US.
Umkhumbi ufike echwebeni laseDubai ukuze ulungiswe ngeSonto, ezinsukwini ezimbalwa ngemuva kokuqhuma okwavuselela ukukhathazeka kwezokuphepha emifuleni yamanzi eMpumalanga Ephakathi phakathi kokungezwani okukhulu ne-Iran.
I-Iran ngeSonto ichithe isiphakamiso seYurophu somhlangano ongakahleleki ohilela i-United States ngesivumelwano senuzi sika-2015 esiyinkinga, ithi isikhathi asikafaneleki njengoba iWashington yehlulekile ukususa izijeziso.
Umqondisi wezepolitiki we-European Union ngenyanga edlule uphakamise umhlangano ongakahleleki ohilela zonke izinhlangothi zesivumelwano saseVienna, isiphakamiso esamukelwe uhulumeni kaMengameli wase-US uJoe Biden.
I-Iran ifune ukucindezela i-US ukuthi isuse izijeziso eTeheran njengoba uhulumeni kaBiden ecabanga ngenketho yokubuyela ezingxoxweni ne-Iran mayelana nohlelo lwayo lwenuzi. UBiden uthe ngokuphindaphindiwe ukuthi i-US izobuyela esivumelwaneni senuzi phakathi kweTeheran kanye nemibuso yomhlaba lapho owayengumengameli wakhe, uDonald Trump, ahoxisa khona i-US ngo-2018 kuphela ngemva kokuba i-Iran ibuyisele ukuthobela kwayo ngokugcwele isivumelwano.
Akukacaci ukuthi yini eyabangela ukuqhuma komkhumbi. I-Helios Ray yayikhiphe izimoto emachwebeni ahlukahlukene ePersian Gulf ngaphambi kokuba ukuqhuma kuyenze yabuyela emuva.
Ezinsukwini zamuva nje, ungqongqoshe wezokuvikela wakwa-Israyeli kanye nenhloko yezempi bobabili baveze ukuthi babeka i-Iran icala ngalokho abathi kwakuwukuhlaselwa komkhumbi. Akukho mpendulo esheshayo evela e-Iran ezinsolweni zakwa-Israyeli.
Ukuhlasela kwezindiza kwakamuva eSiriya
Ngobusuku obubodwa, abezindaba baseSyria babike uchungechunge lwezinsolo zokuhlasela kwezindiza zase-Israel eduze kwaseDamaseku, bethi izinhlelo zokuzivikela emoyeni zibambe iningi lalezi zikhali. Imibiko yabezindaba base-Israel ithi ukuhlasela kwezindiza bekusezinhlosweni zase-Iran ngenxa yokuhlasela komkhumbi.
I-Israel ihlasele amakhulu ezindawo ezihlaselwe yi-Iran eSyria engumakhelwane eminyakeni yamuva nje, kanti uNetanyahu usho kaningi ukuthi i-Israel ngeke yamukele ukuba khona kwezempi yase-Iran unomphela lapho.
I-Iran iphinde yasola u-Israyeli ngochungechunge lwamuva nje lokuhlasela, okuhlanganisa nokunye ukuqhuma okungaqondakali ehlobo eledlule okwabhubhisa isitshalo esithuthukisiwe sokuhlanganisa i-centrifuge esikhungweni sayo senuzi saseNatanz kanye nokubulawa kukaMohsen Fakhrizadeh, usosayensi wenuzi ophambili wase-Iran. I-Iran ifunge kaninginingi ukuthi izoziphindiselela ekubulaweni kukaFakhrizadeh.
“Kubaluleke kakhulu ukuthi i-Iran ingabi nezikhali zenuzi, kuvunyelwene noma kungavunyelwene, lokhu ngikutshelile nomngani wami uBiden,” kusho uNetanyahu ngoMsombuluko.
Ama-ejensi – Xinhua
I-China Daily | Kubuyekezwe: 2021-03-02 09:33
Isikhathi sokuthunyelwe: Mashi-02-2021
